Көміртек тотығымен улану ауыр жарақатқа немесе тіпті өлімге әкелуі мүмкін. Көмірқышқыл газымен уланудың белгілері жүрек айнуы мен ентігуді қамтиды.

Көміртек тотығымен (СО) улану құрамында СО бар түтінмен тыныс алғанда орын алады. Егер сіз бірнеше минут ішінде СО жоғары деңгейде дем алсаңыз, қатты ауырып қалуыңыз немесе тіпті –өлімге алып келуі мүмкін.

Көміртек оксиді (СО) – бұл бензин және басқа отындар жанғанда пайда болатын газ. Ол көрінбейді және түссіз. Сіз оның иісін де, дәмін де сезе алмайсыз.

Көміртек тотығы қайдан келеді?

Көміртек оксиді түтіндерде (түтіндерде) болады:

- автокөлік және жүк көліктерінің қозғалтқыштары;

- шағын бензин қозғалтқыштары;

- отынмен жұмыс істейтін жылытқыштар (электр емес);

- газ плиталары;

- шамдар;

- жылыту жүйелері, соның ішінде үй пештері;

- өмір, керосин, пропан немесе ағашты жағу.

Қызыл қан жасушалары бүкіл денеде оттегіні тасымалдайды. Сіздің ағзаларыңызға өмір сүру үшін оттегі қажет. Бірақ қызыл қан жасушалары көміртегі тотығын оттегіге қарағанда тезірек қабылдайды. Жоғары деңгейде CO қан ағымындағы оттегін шығарады.

Егер сіз CO тым көп дем алсаңыз, миыңыз бен жүрегіңіз сияқты органдар жеткілікті оттегі алмайды. CO сонымен қатар денедегі ақуыздармен қосылып, жасушаларыңыз бен ағзаларыңызды зақымдауы мүмкін. Егер сіз CO-ны көп жұтсаңыз, бірнеше минут ішінде есін жоғалтуыңыз (есуі) және тұншығуыңыз мүмкін.

Көміртек тотығымен уланудың белгілері:

- жеңіл бас ауруы;

- жеңіл жүрек айнуы;

- тыныс алудың қысқа болуы;

- кеудедегі ауырсыну;

- бас айналу және әлсіздік;

- естен тану;

- бұлшықет координациясының жоғалуы;

- психикалық шатасу;

- қатты бас ауруы;

- асқазанның бұзылуы, жүрек айну және құсу.

Егер сіз CO жиналды деп күдіктенсеңіз немесе көміртегі тотығымен улану белгілерін байқасаңыз, таза ауаға шығып, жылы қант қосылған шәй ішіп, жедел жәрдем шақырыңыз. Әрбір жылыту маусымының басында отын жағатын құрылғыларды тексеру үшін білікті мамандарға тексертіңіз.

Н.ЕШЕНҚҰЛ,

Абай аудандық СЭЭБ бас маманы