Пластилин, фломастерлер және т.б. өндірісінде көптеген бояғыштар, еріткіштер, тұрақтандырғыштар, пластификаторлар, полимерлі материалдар қолданылады. Олар дайын өнімдерде адам денсаулығына, әсіресе балаға қауіпті мынадай ингредиенттерді бөлуі мүмкін: фенол, формальдегид, ацетальдегид, стирол, бензол, толуол, ацетон, винилхлорид, метанол, кадмий, қорғасын, мышьяк, хром, сурьма.

Баланың ағзасына химиялық заттың әсер ету күші мен сипаты ағзаға түскен заттың мөлшерімен анықталады. Сондықтан кеңсе тауарларын таңдауға өте мұқият болу керек. 

Пластилинді қалай таңдауға болады?

Егер пластилин өте ашық, улы түсті болса, онда оның бояуы көп, яғни құрамында фенолды қамтитын тұрақтандырғыштар көп.

Пластилин қолды және айналасындағы заттарды ластамауы керек. Егер картон қаптамасында майлы іздер көрінсе, бұл шикізаттың сапасының төмендігінің дәлелі.

Пластилин жанасу кезінде орташа жұмсақ болуы керек, бірақ қолыңызға жағылмауы немесе ерімеуі керек. Тым жұмсақ материал балалардың саусақтарын мүлдем жаттықтырмайды, ал қатты заттармен жұмыс істеу әлі қалыптаспаған жүйке жүйесіндегі кейбір процестерді бұзады.

Егер пластилин үгітілген болса, онда оның құрамында әк ұнтағы тым көп. Жақсы сапалы пластилин бөгде қоспаларсыз біркелкі консистенцияға ие.

Пластилин өсімдік негізінде жасалған және бейтарап иісі болуы керек. Бензиннің немесе резеңкенің ерекше иісі пластилинде кейбір аллергендердің болуын көрсетеді.

Фломастерлерді қалай таңдауға болады?

Фломастерлерді сатып алғанда, жарамдылық мерзіміне назар аударыңыз. Фломастер - тез бұзылатын тауар. Мерзімі өткен фломастерді әсіресе балаға беру ұсынылмайды.

Фломастердің өзегі су негізінде жасалған болуы керек. Мұндай фломастер  қауіпсіз. Әдетте, өндірушілер мұны "су негізіндегі сия" немесе «water based» деп белгілейді. Олар қағазда тезірек жоғалады, бірақ улы емес. Оны анықтау үшін іздері жақсы жуылғанын тексеріңіз. Өз қолыңызға  фломастермен бірдеңе салып көріңіз және оны сілекеймен сүртіңіз. Су негізінде дайындалған фломастер болса, іздері оңай жуылады.

 Ең  қауіпті фломастерлер – бұл спирт негізінде дайындалған фломастерлер. Олардың иісі тым өткір болады.

Жазу таяқшасы киізден немесе лавсаннан жасалуы керек. Белгілі фирмалар шығарған сапалы фломастердің қаптамаларында өндіріс материалы міндетті түрде көрсетіледі. Егер фломастердің өзегі түкті болса, бұл оның жұмсақ екенін және қолдану мерзімі ұзаққа созылмайтынын көрсетеді. Корпус полипропиленнен немесе полистиролдан жасалуы керек. Бұл қаптамада көрсетілуі керек. Полипропиленді «РР» белгісі немесе көрсеткілердің үшбұрышындағы «5» cаны арқылы тануға болады. Егер табылмаса, фломастерді бүгіп көріңіз, полипропилен өте серпімді материал.

Балаларыңыздың аузына фломастерді, әсіресе пластиктен жасалған корпусты салуға жол бермеңіз. Мұндай материал адамның сілекейімен суланған кезде химиялық реакция жүреді. Ауыз қуысының шырышты қабығына түсетін адамдар үшін қауіпті токсиндер шығарылады. Олардың әсерінен бала уақыт өте келе әлсіздік, бас айналуды сезінеді. Денені байқамай уландыру арқылы бұл заттар орталық жүйке жүйесінің кейбір бұзылуларын тудыруы мүмкін.

Фломастердің қаптамасында жас бойынша таңбалау туралы ақпарат болуы керек – ең дұрысы 6 айдан бастап қолдануға рұқсат етілген фломастерді алыңыз.

Шымкент қаласының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті жоғарыда айтылғандарды қорытындылай келе, келесі тармақтарға  баса назар аударуды  ұсынады:

- Сыртқы түрі. Барлық өнімдер боялған. Ылғалмен байланыста баланың терісінде қалдық қалдырмауы керек.

- Жарамдылық мерзімі. Әрбір қаптамада керек-жарақтардың жарамдылық мерзімі көрсетілуі керек. Сандар анық, бұлыңғыр болмауы керек.

- Жас шектеулері. Барлық керек-жарақтар кішкентай балаларға арналған болуы керек.

- Сапа сертификаты. Ең дұрысы, сатылатын әрбір зат оның қауіпсіздігін растайтын сапа сертификатымен бірге жүруі керек.

Балаларға арналған оқу құралдарын таңдауға өте мұқият қарау керек. Егер сіз сатып алу кезінде өнімдерді мұқият тексерсеңіз, онда баланы болашақта көптеген денсаулық проблемаларынан қорғауға болады. Біздің балаларымыздың денсаулығы біздің қолымызда!

Г.Жолымбекова,

Шымкент қаласының СЭБД бөлімі басшысы